พุทธสุภาษิต

พุทธสุภาษิต – พุทธศาสนสุภาษิต


พุทธสุภาษิต - พุทธศาสนสุภาษิต

สุภาษิต แปลว่า  ถ้อยคำที่กล่าวไว้ดี (สุ=ดี,  ภาษิต=กล่าว) สามารถนำมาเป็นคติ   ยึดถือเป็นหลักใจได้

พุทธศาสนสุภาษิต หมายถึง ถ้อยคำดีๆ ในพระพุทธศาสนา  แต่มิได้หมายความเฉพาะคำที่พระพุทธองค์ตรัสไว้เท่านั้น แม้สุภาษิตแทบทั้งหมดจะเป็นพระพุทธพจน์ก็ตาม

เช่น ถ้าเป็นภาษิตพระสัมมาสัมพุทธตรัสเอง เรียกว่า พุทธภาษิต / พุทธสุภาษิต (หรือ พระพุทธพจน์) ถ้าพระโพธิสัตว์ กล่าวเรียกว่า โพธิสัตว์ภาษิต ถ้าพระสาวกกล่าว ก็เรียกว่า เถรภาษิต บ้าง สาวกภาษิต บ้าง     แม้แต่คำที่เทวดากล่าว และพระพุทธองค์ได้ตรัสรับรองว่าดีด้วยการตรัสคำนั้นซ้ำ  เรียกว่า เทวดาภาษิต เป็นต้น

พุทธศาสนสุภาษิต : พระราชา

  • ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ

    พระราชาเป็นเครื่องปรากฏของแว่นแคว้น

  • ราชา มุขํ นุสฺสสานํ

    พระราชาเป็นประมุขของประชาชน

  • สพฺพํ รฏฺฐํ สุขํ โหตุ ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก

    ถ้าพระราชาเป็นผู้ทรงธรรม ราษฎรทั้งปวงก็เป็นสุข

  • กุทฺธํ อปฺปฏิกุชฺฌนฺโต ราชา รฏฺฐสฺส ปูชิโต

    พระราชาผู้ไม่กริ้วตอบผู้โกรธ ราษฎรก็บูชา

  • สนฺนทฺโธ ขตฺติโย ตปติ

    พระมหากษัตริย์ทรงเครื่องรบย่อมสง่า

  • ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺมิง เย โคตฺตปฏิสาริโน

    พระมหากษัตริย์เป็นผู้ประเสริฐสุดในหมู่ชนผู้รังเกียจด้วยสกุล

พุทธศาสนสุภาษิต : สิ่งที่เป็นการยาก

  • กิจฺโฉ มนุสฺสปฏิลาโภ

    ความได้เป็นมนุษย์เป็นการยาก

  • กิจฺฉํ มจฺจาน ชีวิตํ

    ความเป็นอยู่ของสัตว์เป็นการยาก

  • กิจฺฉํ สทฺธมฺมสฺสวนํ

    การฟังธรรมของสัตบุรุษเป็นการยาก

  • กิจฺโฉ พุทฺธานมุปฺปาโท

    ความเกิดขึ้นแห่งท่านผู้รู้เป็นการยาก

  • ทุลฺลภํ ทสฺสนํ โหติ สมฺพุทฺธานํ อภิณฺหโส

    การเห็นพระพุทธเจ้าเนืองๆ เป็นการหาได้ยาก


    พุทธศาสนสุภาษิต : ทรัพย์และอนิจจัง


  • น จาปิ วิตฺเตน ชรํ วิหนฺติ

    กำจัดความแก่ด้วยทรัพย์ไม่ได้

  • น ทีฆมายุง ลภเต ธเนน

    คนไม่ได้อายุยืนเพราะทรัพย์

  • สพฺเพ ว นิกฺขิปิสฺสนฺติ ภูตา โลเก สมุสฺสยํ

    สัตว์ทั้งปวง จักทอดทิ้งร่างไว้ในโลก

  • อฑฺฒา เจว ทฬิทฺทา จ สพฺเพ มจฺจุปรายนา

    ทั้งคนมีทั้งคนจน ล้วนมีความตายเป็นเบื้องหน้า

  • อปฺปกญฺจิทํ ชีวตมาหุธีรา

    ปราชญ์กล่าวว่าชีวิตนี้น้อยนัก

  • น หิ โน สงฺครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา

    ความผัดเพื่อนกับมฤตยู อันมีกองทัพใหญ่นั้น ไม่ได้เลย

  • ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมํ

    สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นล้วนมีความดับไปเป็นธรรมดา

  • ภิยฺโย จ กาเม อภิปตฺถยนฺติ

    ผู้บริโภคกาม ย่อมปรารถนากามยิ่งขึ้นไป

  • ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา

    เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้ว ไม่มีผู้ป้องกัน

  • น มิยฺยมานสฺส ภวนฺติ ตาณา

    เมื่อสัตว์จะตาย ไม่มีผู้ป้องกัน

  • น มิยฺยามานํ ธมฺมนฺเวติ กิญฺจิ

    ทรัพย์สักนิดก็ติดตามคนตายไปไม่ได้

  • สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา

    สังขารเป็นทุกข์อย่างยิ่ง

  • ขโณ โว มา อุปจฺจคา

    ขณะอย่าล่วงท่านทั้งหลายไปเสีย

  • อติปตฺติ วโย ขโณ ตเถว

    วัยย่อมผ้านพ้นไปเหมือนขณะทีเดียว

  • กาโล ฆสติ ภูตานิ สพฺพาเนว สหตฺตนา

    กาลเวลาย่อมกินสรรพสัตว์กับทั้งตัวมันเอง

พุทธศาสนสุภาษิต : ความโกรธ

  • โกธํ ฆตฺวา น โสจติ

    ฆ่าความโกรธได้แล้วย่อมไม่เศร้าโศก

  • โกโธ สตฺถมลํ โลเก

    ความโกรธเป็นดังสนิมศัสตราในโลก

  • โกธํ ฆตฺวา สุขํ เสติ

    ฆ่าความโกรธได้แล้วย่อมอยู่เป็นสุข

พุทธศาสนสุภาษิต : ความทุกข์

  • ทฬิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก

    ความจนเป็นทุกข์ในโลก

  • อิณาทานํ ทุกฺขํ โลเก

    การกู้หนี้ เป็นทุกข์ในโลก

  • ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา

    เหย้าเรือนที่ปกครองไม่ดี นำทุกข์มาให้

  • สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา

    สังขารเป็นทุกข์อย่างยิ่ง

พุทธศาสนสุภาษิต : สหาย

  • อตฺถมฺหิ ชาตมฺหิ สุขา สหายา

    เมื่อความต้องการเกิดขึ้น สหายเป็นผู้นำสุขมาให้

  • สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ จเรยฺย เตนตฺตมโน สติมา

    ถ้าได้สหายผู้รอบคอบพึงพอใจมีสติเที่ยวไปกับเขา

  • ปาปมิตฺโต ปาปสโข ปาปอาจารโคจโร

    มีมิตรเลว มีเพื่อนเลว ย่อมมีมรรยาทและมีที่เที่ยวเลว

  • นตฺถิ พาเล สหายตา

    ความเป็นสหาย ไม่มีในคนพาล

  • ภริยา ปรมา สขา

    ภริยาเป็นเพื่อนสนิท, ภรรยาเป็นสหายอย่างยิ่ง

พุทธศาสนสุภาษิต : มลทิน

  • อสชฺฌายมลา มนฺตา

    มนต์มีการไม่ท่องบ่น เป็นมลทิน

  • อนุฏฺฐานมลา ฆรา

    เหย้าเรือนมีความไม่หมั่นเป็นมลทิน

  • มลํ วณฺณสฺส โกสชฺชํ

    ความเกียจค้านเป็นมลทินแห่งผิวพรรณ

  • มลิตฺถิยา ทุจฺจริตํ

    ความประพฤติชั่วเป็นมลทินของหญิง

พุทธศาสนสุภาษิต : บริสุทธิ์

  • สุทฺธิ อสุทฺธิ ปจฺจตฺตํ

    ความบริสุทธิ์และความไม่บริสุทธิ์มีเฉพาะตัว

  • นาญฺโญ อญฺญํ วิโสธเย

    ผู้อื่นพึงทำให้ผู้อื่นบริสุทธิ์ไม่ได้

  • สุทฺธสฺส สุจิกมฺมสฺส สทา สมฺปชฺชเต วตํ

    พรตของผู้บริสุทธิ์มีการงานสะอาด ย่อมถึงพร้อมทุกเมื่อ

พุทธศาสนสุภาษิต : การชนะ

  • สพฺพรติง ธมฺมรติ ชินาติ

    ความยินดีในธรรมย่อมชนะความยินดีทั้งปวง

  • ตณฺหกฺขโย สพฺพทุกฺขํ ชินาติ

    ความสิ้นตัณหา ย่อมชนะทุกข์ทั้งปวง

  • น หิ ชิตํ สาธุ ชิตํ ยํ ชิตํ อวชิยฺยติ

    ความชนะที่ไม่กลับแพ้เป็นดี

  • อสาธุง สาธุนา ชิเน

    พึงชนะคนไม่ดี ด้วยความดีของตน

  • ชิเน กทริยํ ทาเนน

    พึงชนะคนตระหนี่ ด้วยการให้

  • สจฺเจนาลิกวาทินํ

    พึงชนะคนพูดปดด้วยคำจริง

พุทธศาสนสุภาษิต : หว่านพืชเช่นใด ได้ผลเช่นนั้น

  • อคฺคสฺส ทาตา ลภเต ปุนคฺคํ

    ผู้ให้สิ่งที่เลิศ ย่อมได้สิ่งที่เลิศอีก

  • มนาปทายี ลภเต มนาปํ

    ผู้ให้สิ่งที่ชอบใจ ย่อมได้สิ่งที่ชอบใจ

  • เสฏฺฐนฺทโท เสฏฺฐมุเปติ ฐานํ

    ผู้ให้สิ่งที่ประเสริฐ ย่อมถึงฐานะที่ประเสริฐ

  • ททโต ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ

    บุญของผู้ให้ย่อมเจริญ

  • ทเทยฺย ปุรโส ทานํ

    คนควรให้ทาน

  • ปุญฺญมากงฺขมานานํ สงฺโฆ เว ยชตํ มุขํ

    พระสงฆ์นั้นแล เป็นประมุขของเหล่าชนผู้จำนงบุญบูชาอยู่

พุทธศาสนสุภาษิต : ผู้ครองเรือน

  • ทุราวาสา ฆรา ทุกฺขา

    เหย้าเรือนที่ปกครองไม่ดี นำทุกข์มาให้ฯ

  • อนุฏฺฐานมลา ฆรา

    เหย้าเรือนมีความไม่หมั่น เป็นมลทินฯ

  • โภคา สนฺนิจฺจยํ ยนฺติ วมฺมิโก วุปจียติ

    โภคทรัพย์ของผู้ครองเรือนดี ย่อมถึงความพอกพูน เหมือนจอมปลวกกำลังก่อขึ้นฯ

พุทธศาสนสุภาษิต : ภรรยา

  • ภตฺตา ปุญฺญาณมิตฺถิยา

    ภัสดาเป็นสง่าของสตรีฯ

  • ภตฺตารํ นาติมญฺญติ

    ภรรยาดี ไม่ดูหมิ่นภัสดา

  • ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา

    ภรรยาย่อมคล้อยตามอำนาจแห่งความพอใจของภัสดา

  • ภตฺตุญฺจ ครุโน สพฺเพ ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา

    ภรรยาผู้ฉลาดย่อมนับถือภัสดาและคนควรเคารพทั้งปวง

  • ภตฺตุมนา ปญฺจรติ

    ภรรยาดีย่อมประพฤติเป็นที่พอใจของภัสดา

  • สมฺภตํ อนุรกฺขติ

    ภรรยาดีย่อมคอยรักษาทรัพย์ที่ภัสดาหามาได้ไว้

  • สุสํวิหิตกมฺมนฺตา

    ภรรยาดีเป็นผู้จัดทำการงานดี

  • สุสฺสูสา เสฏฺฐา ภริยานํ

    บรรดาภิรยาทั้งหลาย ภริยาผู้เชื่อฟังเป็นผู้ประเสริฐ

พุทธศาสนสุภาษิต : วาจา

  • หทยสฺส สทิสี วาจา

    วาจาเช่นเดียวกับใจ

  • สํโวหาเรน โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ

    ความเป็นผู้สะอาด พึงทราบได้ด้วยถ้อยคำสำนวน

  • ทุฏฺฐสฺส ผรุสวาจา

    คนโกรธมีวาจาหยาบคาย

  • มุตฺวา ตปฺปติ ปาปิกํ

    คนเปล่งวาจาชั่วย่อมทำตนให้เดือดร้อน

  • อภูตวาที นิรยํ อุเปติ

    คนพูดไม่จริง ย่อมเข้าถึงนรก

  • สณฺหํ คิรํ อตฺถาวหํ ปมุญฺจ

    ควรเปล่งวาจาให้ไพเราะที่มีประโยชน์

  • ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย

    ควรกล่าวแต่วาจาที่ไม่ยังตนให้เดือดร้อน

  • น หิ มุญฺเจยฺย ปาปิกํ

    ไม่ควรเปล่งวาจาชั่วเลย

  • สํโวหาเรน โสเจยฺยํ กลฺยาณิง

    ควรเปล่งวาจางาม ให้เป็นที่พอใจฯ

  • วาจํ มุญฺเจยฺย กลฺยาณิง

    ควรเปล่งวาจางาม

  • โมกฺโข กลฺยาณิกา สาธุ

    เปล่งวาจางาม ยังประโยชน์ให้สำเร็จ

  • มนุญฺญเมว ภาเสยฺย

    ควรกล่าวแต่วาจาที่น่าพอใจ

  • นามนุญฺญํ กุทาจนํ

    ในกาลไหนๆ ไม่ควรกล่าววาจาไม่น่าพอใจ

  • วาจํ ปมุญฺเจ กุสลํ นาติเวลํ

    ไม่ควรกล่าววาจาที่ดี ให้เกินกาล

พุทธศาสนสุภาษิต : ความกตัญญูและพรหมวิหาร

  • หิริโอตฺตปฺ ปิยญฺเญว โลกํ ปาเลติ สาธุกํ

    หิริและโอตตับปปะ ย่อมรักษาโลกไว้เป็นอันดี

  • โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา

    เมตตาเป็นเครื่องค้ำจุนโลก

  • อรติ โลกนาสิกา

    ความริษยาเป็นเหตุทำโลกให้ฉิบหาย

  • มหาปุริสภาวสฺส ลกฺขณํ กรุณาสโห

    อัชฌาศัยที่ทนไม่ได้เพราะกรุณาเป็นลักษณะของความเป็นมหาบุรุษ

  • นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตญฺญูกตเวทิตา

    ความกตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายแห่งคนดี

  • สพฺพญฺเจ ปฐวิง ทชฺชา เนว นํ อภิราธเย

    ถึงแม้ให้แผ่นดินทั้งหมดก็ยังคนอกตัญญูให้จงรักไม่ได้

พุทธศาสนสุภาษิต : คนชั่วกับลาภสักการะ

  • หนฺติ โภคา ทุมฺเมธํ

    โภคทรัพย์ย่อมฆ่าคนมีปัญญาทราม

  • สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ

    สักการะ ย่อมฆ่าคนชั่วเสีย

พุทธศาสนสุภาษิต : การงาน

  • อกิลาสุ วินฺเท หทยสฺส สนฺติง

    คนไม่เกียจคร้าน พึงได้รับความสงบใจ

  • สุทสฺสํ วชฺชมญฺเญสํ อตฺตโน ปน ทุทฺทสํ

    ความผิดของผู้อื่นเห็นง่าย ฝ่ายของตนเห็นยาก

  • อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว

    ประโยชน์ย่อมล่วงเลยคนหนุ่มผู้ทอดทิ้งการงาน

  • นกฺขตฺตํ ปฏิมาเนนฺตํ อตฺโถ พาลํ อุปจฺจคา

    ประโยชน์ย่อมล่วงเลยคนโง่ผู้มัวถือฤกษ์อยู่

ใส่ความเห็น